تاریخ انتشار: ۹ اسفند ۱۴۰۰

آنچه در قله شخصیت دهخدا می‌درخشد عشق او به ایران است

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در نشست تخصصی «دهخدای پارسی» گفت: آنچه در قله شخصیت دهخدا می‌درخشد عشق او به ایران است؛ همین عشق به ایران و تلاش برای سربلندی و استقلال ایران سبب شده است که با محمدعلی شاه در بیفتد.

به گزارش مهر، دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پیامی ویدئویی که برای این نشست تخصصی ارسال کرده بود، با ابراز خرسندی از برگزاری این نشست تخصصی در سخنانی گفت: هفتم اسفند ماه، سالروز درگذشت استاد بزرگوار، شادروان، علامه علی اکبر دهخدا است؛ دهخدا در ۱۳۳۴ یعنی ۶۶ سال پیش دار فانی را بدرود گفت. خوشحالم از اینکه امسال به یاد او مراسم بیشتر و بهتری برگزار می‌شود. خدا را شکر می‌کنم که بنده هم می‌توانم با تقدیم عرایضی کوتاه ادای احترامی به ساحت آن بزرگوار داشته باشم.

وی افزود: شناخت شخصیت دهخدا بدون شناخت اوضاع و احوال سیاسی و اجتماعی روزگار او ممکن نیست. او شاهد انقلاب مشروطه بوده و از افرادی است که با شناخت مشروطه می‌توان او را بهتر شناخت و همچنین با شناخت او مشروطه را. زندگی دهخدا یک زندگی پرحادثه و پرفراز و نشیبی است که ابعاد و اضلاع مختلفی دارد؛ به خصوص در دوران جوانی. فعالیت‌های ادبی، زبانی، فرهنگی، کار نویسندگی، شعر، طنز، روزنامه نگاری، مبارزه سیاسی، تبعید به خارج و همچنین هجرت و تبعید در داخل(در روستاهای ایلات بختیاری بعد از جنگ اول) و در عین حال نمایندگی مجلس در دوره اول و دوره دوم و همینطور کارهای علمی در مدرسه علوم سیاسی و دانشکده حقوق دانشگاه تهران از جمله زمینه‌های فعالیت او بود.

حداد عادل با اشاره به ۲ اثر جاودان دهخدا ادامه داد: دو کار عظیم او که سرمایه بزرگی برای زبان فارسی محسوب می شود یکی امثال الحکم و یکی لغت نامه است. در باب این ۲ کتاب باید بگویم که دهخدا از طریق آشنایی با کارهای اروپاییان به خصوص فرانسویان در تدوین لغت نامه ای مانند «فرهنگ لغت لاروس» و توجهی که آنها به ادبیات عامه داشتند، احساس کرد که باید در زبان فارسی نیز چنین کاری صورت بگیرد؛ منتها زمانه او برای او، نه همکاران مناسبی تربیت کرده بود و نه امکانات مناسبی در اختیار او قرار داده بود. به همین دلیل تک و تنها و یک تنه، هم پایه ها و شالوده لغتنامه را ریخت و هم امثال الحکم را فراهم آورد.

رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی ضمن اشاره به پیشگامی دهخدا در عرصه زبان فارسی گفت: امروز پس از گذشت ۸۰ و ۹۰ سال از روزگاری که دهخدا امثال و حکم و لغتنامه را آغاز کرده، با تحولی که در روش‌های فرهنگ نویسی پیدا شده و با پیشرفتی که در تدوین فرهنگ عامه پدید آمده، شاید کتاب های دهخدا روز آمدن نباشد؛ اما هرکس به این کتاب‌ها نظر کند احساس می کند که دهخدا قصد داشته است که گنجینه‌ای به یادگار بگذارد تا آیندگان آنها را روشمند تر کنند.

وی تاکید کرد: دهخدا در تالیف لغت نامه و امثال و حکم بیش از آن که خواسته باشد حرف آخر را بزند، مایل بوده است که کار را شروع کند و حرف اول را بزند؛ یعنی نشان دهد که زبان فارسی به این نوع کارها احتیاج دارد و در این کار هم بسیار موفق بوده است. آنچه در قله شخصیت دهخدا می‌درخشد عشق او به ایران است؛ همین عشق به ایران و تلاش برای سربلندی و استقلال ایران سبب شده است که با محمدعلی شاه در بیفتد. چراکه او با استبداد می‌جنگید و تصور می کرد که با مشروطه زمینه برای رشد و پیشرفت ایران بیشتر فراهم خواهد شد. بعدها در دوران رضاخان دهخدا دانست که نمی‌تواند کار سیاسی بکند، اما در دوران ملی شدن صنعت نفت را بار دیگر در عرصه سیاسی فعال شد و تاوان آن را هم بعد از کودتای ۲۸ مرداد پرداخت و ۲ ساله بعد از آن از دنیا رفت.

وی شعر دهخدا را شعری فخیم و فاخر و استوار و محکم دانست و در ادامه به خواندن شعری از این بزرگمرد زبان فارسی که از وطن دوستی او حکایت می‌کند، پرداخت.

هنوزم ز خردی به خاطر درست
که در لانه‌ی ماکیان، برده دست

به منقارم آن‌سان به سختی گزید
که اشکم چو خون از رگ آن‌دم، جهید

پدر، خنده بر گریه‌ام زد که هان!
وطن‌داری آموز از ماکیان

وی در پایان سخنانش گفت: امیدوارم که همه ما وطن داری و وطن دوستی را از دهخدا و بزرگانی امثال او بیاموزیم و نگاهدار و پشتیبان ایران باشیم که یک جلوه از ایران دوستی، دوستی زبان فارسی است که در قلب و جان دهخدا موج میزد. از همه کسانی که یاد این بزرگمرد را در سالروز وفات او گرامی داشتند سپاسگزاری می کنم.

نشست تخصصی «دهخدای پارسی» روز گذشته، یکشنبه ۸ اسفند ماه، با حضور اکرم سلطانی، فرهنگ نگار و عضو هیئت علمی موسسه لغت نامه دهخدا؛ غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ محمود شالویی، مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و مدیرکل حوزه وزارتی؛ اکبر ایرانی، رئیس موسسه میراث مکتوب؛ حسن ذوالفقاری، عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی؛ مصطفی محدثی خراسانی، شاعر و عضو شورای ادبی نهاد؛ ناصر فیض، شاعر و طنزپرداز، مهدی نجفی دبیر کارگروه دائمی شورای هماهنگی پاسداشت زبان فارسی، مهدی صالحی، فرهنگ نویس و مدیر بخش ویرایش موسسه «ویراستاران» و دبیر انجمن ویرایش و درست نویسی و همچنین مهدی رمضانی، سرپرست نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور به همراه معاونان و جمعی از مدیران کل نهاد، در کتابخانه مرکزی پارک شهر تهران برگزار شد.

https://haddadadel.ir/news/1848-28-2022

تمامی حقوق برای وبگاه شخصی دکتر غلامعلی حداد عادل محفوظ است.