Haddade Adel
Haddade Adel

پیام دكتر حدّاد عادل به سلسله كارگاه‌های خانواده مهدوی

پیام دكتر حدّاد عادل به سلسله كارگاه‌های

«خانواده مهدوی، مبدأ حركت جامعه به‌سوی ظهور»

 

بسم الله الرحمن الرحیم

موضوع  «خانواده»، كه محور فعالیت‌های شماست، از مسائل اساسی زندگی و اعتقادات اسلامی است. خانواده در جامعه در حكم سلول در بدن است. اگر سلول در بدنی آسیب ببیند كلّ آن بدن را بدنی آسیب‌دیده می‌دانند. در اسلام به این نكته بسیار توجه شده است، چندان‌كه، اگر قرار باشد تفكّر اجتماعی اسلام را توصیف و معرفی كنیم، می‌بینیم كه یكی از خصوصیت‌های این نظام اجتماعی این است كه خانوده‌محور و خانواده‌بنیاد است. در نظام اجتماعی اسلام خانواده اصل است و ازدواج یك نیاز طبیعی است.

تشكیل خانواده در درجه‌ی اول برای برآوردن این نیاز طبیعی است كه در هر زن و مردی وجود دارد. اما، كاركردهای خانواده فقط در رفع این نیاز خلاصه نمی‌شود. به‌طور مثال، خانواده برای جامعه و برای فرد «كاركرد روحی» دارد. در خانواده و با خانوده است كه افراد جامعه آرامش روحی كسب می‌كنند. خداوند در قرآن كریم می‌فرماید: «وَ مِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِقَومٍ يَتَفَكَّرُونَ» (روم: 21) یعنی: «و از نشانه‌های او این است كه از خودتان برایتان جفت‌‌هایی آفریده تا در كنار آنها آرامش یابید و میان شما مهربانی نهاده. به راستی كه در این، برای اهل اندیشه، نشانه‌هاست». این همان آرامشی است كه از عشق و مهر و محبت عاید می‌شود.  اهمّ كاركردهای دیگر خانواده در جامعه عبارت است از تولید مثل و فرزند‌آوری و كاركردهای تربیتی، اخلاقی، اقتصادی، اجتماعی، و حقوقی.

خانواده، به عنوان یك نهاد اجتماعی، در مقایسه با مدرسه، نهاد انتقال فرهنگ است. فرهنگ، در همه‌جای دنیا، نخست از طریق خانواده منتقل می‌شود. نقش مدرسه بیشتر آموزش علم است و نقش خانواده بیشتر انتقال فرهنگ. خانواده در طول تاریخ همچون رودخانه‌ای بوده است كه همواره جاری بوده و به طور طبیعی ارزش‌ها و سنت‌ها و اعتقادات و چگونه زیستن (سبك زندگی) را از نسلی به نسل دیگر منتقل كرده است. بر این اساس، خانواده در تداوم اعتقاد دینی مهم‌ترین نهاد است؛ چندان‌كه متدین‌ترین افراد، در سراسر گیتی، عموماً اعتقاد و عمل به آموزه‌های دینی را در خانواده و از خانوده می‌آموزند و تمرین عمل دینی را در محیط خانواده یاد می‌گیرند

خانواده در روزگار ما به شدت آسیب‌پذیر شده است. وقتی به آسیب‌های اجتماعی  نظر می‌كنیم، درمی‌یابیم كه یكی از آسیب‌های مهم عصر ما آسیب نهاد خانواده است كه خود منشأ آسیب‌های اجتماعی دیگر است. تمدن غرب و جهان‌بینی مادّی به خانواده اهمیت نمی‌دهد و در نتیجه خانواده در زندگی غربی جایگاه خانواده در اسلام را ندارد. اما این همه ماجرا نیست. هجوم تبلیغاتی و فرهنگی و رسانه‌ای و سیاسی و اقتصادی غرب به جوامع اسلامی و شرقی سبب شده است كه خانواده در این سوی جهان نیز تضعیف شود. به‌طور مثال، مشكلات زندگی خانوادگی در ایران امروز خود فهرست بلند‌بالایی است. پس چه باید كرد؟ یكی از وظایف اصلی نظام ما، چاره‌اندیشی برای حفظ خانواده است. در جامعه امروز ما، خانواده از جهات مختلف در معرض هجوم است كه، یكی از مهم‌ترین و كلیدی‌ترین وجوه این هجمه‌ها، وجه اخلاقی است. اسلام برای چنین سمومی پادزهری فراهم دیده است به نام «حجاب». مهم‌ترین فلسفه حجاب حفظ خانواده است. در جامعه‌ای كه حجاب وجود نداشته باشد و برهنگی رواج پیدا كند و عفت بی‌معنا باشد، خانواده سست‌بنیاد خواهد شد. در كتاب‌ فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی اشاره كرده‌ام كه بی‌حجابی و برهنگی و خودآرایی زن در جامعه، برای هر زنی كه در خانه است ایجاد رقیب می‌كند و این آسیبی جدّی است كه متوجه خانواده‌هاست و موجب متزلزل شدن حد و حریم ارزش‌های خانوادگی است. غربی‌ها به این نتیجه رسیده‌اند كه اگر خانواده در جوامع اسلامی سست شود، دین و در نتیجه نهضت‌های دینی هم از بین خواهد رفت؛ زیرا نهضت‌های دینی را انسان‌های باایمان برپا می‌دارند كه خود آنان در خانواده تربیت می‌شوند. اجازه بدهید مثالی ملموس و عینی بزنم. «من و تو» نام شبكه‌ای ماهواره‌ای است كه یكی از اهداف اصلی آن این است كه سریال‌هایی را طراحی‌كنند كه هرآنچه ما در خانواده و فرهنگ خود حرام می‌دانیم به‌مرور برای تماشاگر عادی شود. متأسفانه برخی از فیلم‌سازان داخلی هم دانسته یا ندانسته در چنین فضایی كار می‌كنند. موضوع برخی از فیلم‌هایی كه در این ده پانزده سال در كشور ما ساخته شده است روابط نادرست و ممنوع جنسی در داخل خانواده است. اما باید دانست كه اگر خانواده از بین برود، از مدرسه و نهادهای فرهنگی دیگر كاری برای فرهنگ ساخته نیست. خانواده كه از بین برود، فرهنگ و دین از بین خواهد رفت و بی‌دینی رواج پیدا خواهد كرد و میوه‌ای جز فساد به بار نخواهد آمد. تلخ و دردآور است ولی باید به این موضوع اندیشید و از هیچ كاری برای تقویت نهاد خانواده فروگذار نكرد. بطن و چارچوب سبك زندگی اسلامی خانواده است. فیلم، داستان، هنر، مدیریت و اقتصاد، همه‌چیز و همه‌چیز، باید معطوف به تقویت خانواده باشد.

در پایان، سخنی جز تشكّر نمی‌ماند. دستتان درد نكند. مجاهدت می‌كنید، تلاش می‌كنید، و قدر انقلاب را می‌ دانید. در دانشگاه با حكمت و موعظه حسنه كار كنید. ان شاء الله موفّق باشید.

 

حداد عادل

۹۳/۱/۳۱

Haddade Adel
Haddade Adel